روستای گیسوم در سال‌های اخیر به یکی از شناخته‌شده‌ترین مقاصد گردشگری شمال کشور تبدیل شده است؛ منطقه‌ای که به واسطه هم‌نشینی کم‌نظیر جنگل و ساحل، دسترسی مناسب و حجم بالای گردشگران، ظرفیت تبدیل شدن به یک الگوی توسعه گردشگری جامعه‌محور را دارد. با این حال، تجربه بسیاری از مقاصد گردشگری نشان می‌دهد که صرف حضور گردشگر به معنای ایجاد اشتغال پایدار برای جامعه محلی نیست، مگر آنکه این جریان به‌درستی مدیریت و به زنجیره ارزش اقتصادی متصل شود.

به گزارش خزرفوری

یادداشت: سینا یوسفی؛ رییس انجمن صنفی راهنمایان گردشگری استان گیلان

اشتغال پایدار جوانان در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های اجتماعی و اقتصادی کشور تبدیل شده است. در شرایطی که بسیاری از مناطق با چالش مهاجرت نیروی انسانی جوان و کاهش فرصت‌های شغلی روبه‌رو هستند، صنعت گردشگری به عنوان یکی از کم‌هزینه‌ترین و در عین حال پویاترین حوزه‌های اقتصادی، می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار ایفا کند.

این موضوع در استان گیلان، به واسطه تنوع طبیعی و فرهنگی، از جمله در منطقه گردشگری گیسوم، که اکنون نام آن به عنوان کاندیدای بهترین روستای جهانی گردشگری مطرح شده است اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند.

روستای گیسوم در سال‌های اخیر به یکی از شناخته‌شده‌ترین مقاصد گردشگری شمال کشور تبدیل شده است؛ منطقه‌ای که به واسطه هم‌نشینی کم‌نظیر جنگل و ساحل، دسترسی مناسب و حجم بالای گردشگران، ظرفیت تبدیل شدن به یک الگوی توسعه گردشگری جامعه‌محور را دارد. با این حال، تجربه بسیاری از مقاصد گردشگری نشان می‌دهد که صرف حضور گردشگر به معنای ایجاد اشتغال پایدار برای جامعه محلی نیست، مگر آنکه این جریان به‌درستی مدیریت و به زنجیره ارزش اقتصادی متصل شود.

در واقع، مسئله اصلی در گیسوم نه کمبود گردشگر، بلکه نحوه توزیع منافع گردشگری و میزان مشارکت جوانان محلی در این زنجیره است.

اگرچه بخشی از خدمات گردشگری در این منطقه شکل گرفته، اما هنوز ظرفیت‌های گسترده‌ای برای حضور فعال‌تر جوانان در حوزه‌هایی مانند راهنمایی گردشگران، خدمات اقامتی، تولید محتوا، صنایع‌دستی، خدمات تفریحی و مدیریت تجربه سفر وجود دارد.

گردشگری زمانی به اشتغال پایدار منجر می‌شود که از حالت فعالیت‌های فصلی و غیررسمی خارج شده و به یک ساختار حرفه‌ای و مهارت‌محور تبدیل شود. در این میان، نقش آموزش و سازمان‌دهی بسیار کلیدی است.

جوانان گیسوم و روستاهای پیرامونی آن، در صورت دسترسی به آموزش‌های تخصصی گردشگری، می‌توانند از نیروی کار غیررسمی به فعالان حرفه‌ای این صنعت تبدیل شوند؛ فعالانی که نه‌تنها در ایجاد تجربه بهتر برای گردشگران نقش دارند، بلکه خود نیز از این مسیر به درآمد پایدار دست پیدا می‌کنند.

یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های اشتغال در گیسوم، حوزه راهنمایان محلی و راهنمایان تخصصی طبیعت‌گردی است. با توجه به موقعیت خاص منطقه و ترکیب جنگل و ساحل، نیاز به نیروهای آموزش‌دیده‌ای که بتوانند تجربه‌ای ایمن، فرهنگی و معنادار برای گردشگران ایجاد کنند، بیش از پیش احساس می‌شود. این موضوع می‌تواند فرصت ارزشمندی برای ورود جوانان به بازار کار گردشگری فراهم کند.

در کنار آن، توسعه کسب‌وکارهای کوچک و محلی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. فروش محصولات بومی، غذاهای محلی، خدمات اقامتی خانوادگی، اجاره تجهیزات تفریحی و ارائه خدمات تجربه‌محور، همگی می‌توانند به عنوان حلقه‌های زنجیره اقتصادی گردشگری در گیسوم عمل کنند.

نکته مهم این است که این فعالیت‌ها زمانی پایدار خواهند بود که با آموزش، استانداردسازی و حمایت نهادی همراه شوند.

از سوی دیگر، نباید فراموش کرد که گردشگری گیسوم در سال‌های اخیر با رشد قابل توجهی مواجه بوده است و همین موضوع، ضرورت نگاه حرفه‌ای‌تر به مدیریت مقصد را دوچندان می‌کند. در چنین شرایطی، عدم حضور ساختارمند جوانان محلی در این چرخه، به معنای از دست رفتن بخشی از مهم‌ترین فرصت‌های اقتصادی منطقه خواهد بود.

انجمن‌های صنفی و نهادهای حرفه‌ای گردشگری می‌توانند در این مسیر نقش مهمی ایفا کنند. از طریق برگزاری دوره‌های آموزشی، ایجاد شبکه‌های همکاری، ارتقای مهارت‌های شغلی و پیوند میان بازار و نیروی انسانی محلی، می‌توان مسیر ورود جوانان به گردشگری گیسوم را هموارتر کرد. در واقع، توسعه گردشگری بدون توسعه منابع انسانی، توسعه‌ای ناقص و ناپایدار خواهد بود.

در نهایت، گیسوم می‌تواند به یک نمونه موفق از پیوند میان گردشگری و اشتغال جوانان تبدیل شود؛ به شرط آنکه نگاه به این منطقه صرفاً به عنوان یک مقصد گردشگری نباشد، بلکه به عنوان یک «اکوسیستم اقتصادی–اجتماعی» دیده شود. در چنین نگاهی، هر جوان محلی نه یک تماشاگر، بلکه یک بازیگر فعال در فرآیند توسعه است.

اگر مسیر به درستی طراحی شود، گیسوم می‌تواند از یک مقصد محبوب گردشگری به یک الگوی قابل تعمیم در زمینه اشتغال پایدار جوانان در مناطق روستایی تبدیل شود؛ الگویی که در آن گردشگری نه تنها سفر و تجربه، بلکه ابزار واقعی توسعه انسانی و اقتصادی است.

یادداشت: سینا یوسفی؛ رییس انجمن صنفی راهنمایان گردشگری استان گیلان

  • نویسنده : سینا یوسفی رییس انجمن صنفی راهنمایان گردشگری استان گیلان